Waarom een gebruiksaanwijzing
In een nieuw bestuur weet je nog niet hoe de ander werkt. De een wil in de vergadering besluiten, de ander slaapt er liever een nacht over. De een ziet in een conceptstuk eerst wat er goed aan is, de ander wat er nog niet klopt. Dat schuurt, terwijl een bestuur beide nodig heeft.
Metaprogramma’s geven taal voor zulke verschillen. Ze beschrijven een voorkeur in een bepaalde context, geen eigenschap en geen type. Daarom vul je deze gebruiksaanwijzing in voor je bestuurswerk en alleen over jezelf. Je antwoorden zijn een beginpunt: je medebestuurders herkennen misschien iets anders en juist dat gesprek is de bedoeling.
Je hoeft daarvoor niets uit het niets te bedenken. Je klikt eerst bij veertien onderwerpen aan hoe je werkt. Daarna maakt deze pagina er een concept van voor je gebruiksaanwijzing en je kwaliteiten, dat je zelf nakijkt en aanpast. Ken je metaprogramma’s al, dan herken je de gangbare termen bij elke vraag. Ken je ze nog niet, dan staat er steeds een korte uitleg bij.
Samen verder - van gebruiksaanwijzingen naar afspraken
De gebruiksaanwijzingen zijn het begin. Het eigenlijke resultaat ontstaat als jullie ze samen bespreken, bijvoorbeeld op een heidag.
- Lees elkaars posts vooraf. Dan begint het gesprek niet bij nul.
- Vraag elkaar: herken je dit van mij? Pas je eigen post aan als een ander iets ziet wat jij niet zag. Een voorkeur blijft een werkhypothese.
- Zoek de verschillen die het vaakst schuren. Meestal zijn dat snel besluiten of er eerst over nadenken, hoofdlijn of details, opbrengst of risico en wat blijft of wat verandert.
- Maak per verschil één werkafspraak. Zo krijgt iedere voorkeur een plek, zonder dat iemand zich hoeft aan te passen aan de rest.
- Leg de afspraken vast op jullie gedeelde bord en kijk er na een half jaar opnieuw naar.
Wil je zien waar jullie als bestuur op elkaar lijken en waar jullie verschillen? Plak ieders lijst met voorkeuren in Ons bestuursprofiel. Die pagina zet ze naast elkaar en stelt werkafspraken voor.
Voorbeelden van werkafspraken
- Vergaderstukken gaan minstens een week vooraf rond.
- Elk voorstel begint met de kern in drie zinnen en noemt zowel wat het oplevert als welk risico het voorkomt.
- Bij een verandering staat er altijd bij wat er hetzelfde blijft.
- Grote besluiten bespreken we eerst en nemen we in de volgende vergadering.
- Wie stukken kritisch naleest, krijgt daar uitdrukkelijk de rol voor.
Wat je hiermee niet doet: elkaar indelen of een voorkeur gebruiken als verklaring voor gedrag (“dat komt omdat jij reactief bent”). Een voorkeur is een ingang voor betere communicatie, geen oordeel over een persoon.