Module 7 - Werk als brondetective

Richttijd: 50 minuten
Resultaat: een bruikbaar conceptbestand, een testrapport en eventueel een controleerbaar kaderbestand

De vaste werkroute

Gebruik bij belangrijk werk steeds zes stappen:

1. Doel: wat moet er aan het einde bestaan?
2. Bronnen: welke bestanden zijn leidend?
3. Grenzen: wat mag de AI niet aannemen of uitvoeren?
4. Vragen: welke informatie ontbreekt nog?
5. Concept: welk bestand mag de AI maken?
6. Controle: wie controleert bronnen, cijfers, toon en gevolgen?

Opdracht 7.1 - laat een echt werkresultaat maken

In het volgende blok zijn de teksten tussen blokhaken invulplaatsen. Vervang alle teksten tussen [ ] voordat je de opdracht kopieert. Kies dus zelf het gewenste resultaat, twee echte bestandsnamen en een duidelijke naam voor het nieuwe bestand.

Vraag de AI. Kopieer daarna het hele ingevulde blok en plak het in de AI-tool:

Doel: maak een concept voor [jouw resultaat].

Bronnen: gebruik alleen [bestandsnaam 1] en [bestandsnaam 2].
Als bronnen elkaar tegenspreken, stop dan en toon het verschil.

Grenzen: verzin niets, verander geen bronbestanden en deel niets
buiten deze map.

Stel eerst maximaal drie vragen over ontbrekende informatie.
Maak daarna Resultaten/[duidelijke-bestandsnaam].md.
Noem onderaan de gebruikte bronnen en open punten.

Wijzig alleen dit nieuwe bestand. Geef na afloop een lijst met gemaakte
en gewijzigde bestanden.

Open het resultaat in je editor en controleer iedere bronverwijzing.

Bewaar beleidskaders voor hergebruik en overdracht

Kom je tijdens het werk regels of kaders tegen waarbinnen antwoorden moeten worden geformuleerd? Bewaar die dan niet alleen in één resultaat. Maak er een afzonderlijk, controleerbaar kaderbestand van. Dat helpt jou én een opvolger om later te zien welke regels golden en waar ze vandaan kwamen.

Bewaar het vastgestelde origineel in Bronnen. Een leesbare samenvatting kan in een optionele map Kaders staan. De samenvatting vervangt het originele besluit, beleid, reglement of contract niet.

Zo kan een kaderbestand worden opgebouwd. Dit is een voorbeeldindeling en nog geen opdracht aan de AI:

# Kader: [onderwerp]

- Type: wet / statuut / beleid / besluit / werkafspraak
- Vastgesteld door:
- Originele bron:
- Versie of datum:
- Status: concept / geldig / vervallen
- Geldig vanaf en eventueel tot:
- Eigenaar:
- Laatst gecontroleerd:
- Opvolger controleert eerst:

## Regels en grenzen

## Ruimte voor interpretatie

## Onduidelijk of nog te besluiten

## Gebruik door de AI

Wil je zo’n bestand laten voorbereiden? Vervang eerst [bestandsnaam] en [onderwerp]. Kopieer daarna deze volledige opdracht naar de AI-tool:

Lees Bronnen/[bestandsnaam]. Maak een concept voor
Kaders/kader-[onderwerp]-v1.md. Gebruik exact deze opbouw:

Als de map Kaders nog niet bestaat, mag je uitsluitend die submap
aanmaken. Maak of wijzig verder alleen het genoemde kaderbestand.

# Kader: [onderwerp]

- Type: wet / statuut / beleid / besluit / werkafspraak
- Vastgesteld door:
- Originele bron: [bestandsnaam]
- Versie of datum:
- Status: concept
- Geldig vanaf en eventueel tot:
- Eigenaar:
- Laatst gecontroleerd:
- Opvolger controleert eerst:

## Regels en grenzen
## Ruimte voor interpretatie
## Onduidelijk of nog te besluiten
## Gebruik door de AI

Neem alleen regels op die je kunt herleiden tot de bron. Voeg bij iedere
regel een vindplaats toe. Maak apart zichtbaar: formele regels, ruimte
voor interpretatie en ontbrekende of onduidelijke informatie.

Vul niets aan vanuit algemene kennis. Geef het bestand de status concept.
Verander het originele bronbestand en andere bestanden niet. Laat na
afloop zien welk bestand je hebt gemaakt.

Controleer het kader tegen de oorspronkelijke bron. Verander de status pas naar geldig als een bevoegde persoon heeft bevestigd dat bron, versie en uitleg kloppen. Voeg het kader daarna toe aan 00-leeswijzer.md, zodat een opvolger weet dat het bestaat.

Opdracht 7.2 - de vierproef

Vraag de AI. Test dezelfde ingevulde opdracht uit 7.1 vier keer. Gebruik per proef een apart gesprek of begin duidelijk opnieuw, zodat een eerder antwoord de volgende proef niet ongemerkt helpt:

Maak Tests/testrapport.md:

# Testrapport

| Proef | Verwachting | Werkelijk gedrag | Geslaagd? | Aanpassing |
|---|---|---|---|---|
| Normaal |  |  |  |  |
| Onvolledig |  |  |  |  |
| Tegenstrijdig |  |  |  |  |
| Risicovol |  |  |  |  |

Spel - feit, gevolgtrekking of voorstel?

Laat de AI vijf zinnen uit het resultaat labelen als:

• feit: letterlijk door een bron ondersteund;
• gevolgtrekking: redelijk afgeleid maar niet letterlijk vermeld;
• voorstel: een nieuwe mogelijkheid of formulering.

Controleer de labels zelf. Voeg deze regel toe aan je werkwijze als het onderscheid belangrijk is:

Maak zichtbaar onderscheid tussen bronfeiten, gevolgtrekkingen en voorstellen.

Wanneer gebruik je een ander hulpmiddel?

• Voor actuele informatie: zoek een actuele, gezaghebbende bron.
• Voor berekeningen: gebruik een spreadsheet, calculator of gecontroleerde code.
• Voor formele besluiten: open het vastgestelde brondocument.
• Voor publiceren, verzenden, betalen of verwijderen: bouw een menselijk akkoord in.

Klaar wanneer

• Er staat een gecontroleerd concept in Resultaten.
• Het bestand noemt bronnen en open punten.
• Alle vier proeven staan in Tests/testrapport.md.
• Ik heb minimaal één instructie verbeterd op basis van de test.

Ga verder met Module 8: veiligheid, privacy en overdracht.